Ehliyet almada IQ 79 sınırı yeniden gündemde
Son günlerde sosyal medyada ve çeşitli haber platformlarında “IQ’su 79 ve altında olanlar ehliyet alamayacak” şeklindeki haberler yeniden gündeme geldi. Peki bu gerçekten yeni bir uygulama mı? Her ehliyet adayına zekâ testi mi yapılacak?
Öncelikle en önemli noktayı açıklayalım: Bu yeni getirilen bir 2026 düzenlemesi değil.
Sürücü adaylarında aranan sağlık şartlarını düzenleyen mevzuatta zekâ düzeyine ilişkin hükümler uzun süredir bulunuyor. Konunun yeniden gündeme gelmesi ise sanki ehliyet alma şartlarına yeni bir IQ testi eklenmiş gibi algılanmasına neden olabiliyor.
Ehliyet almak için IQ sınırı kaç?
Sürücü adayları ve sürücülerde aranan sağlık şartlarına ilişkin mevzuat kapsamında, gerekli değerlendirmeler sonucunda yapılan zekâ testinde IQ düzeyinin 79 ve altında olması, sürücü belgesi verilmesine engel olan durumlardan biri olarak değerlendiriliyor.
Burada özellikle bir ayrıntıya dikkat etmek gerekiyor:
Sınır “79’un altında” değil, “79 ve altı” olarak ifade ediliyor. Dolayısıyla 79 sonucu da bu kapsamda değerlendiriliyor.
Her ehliyet adayına IQ testi yapılıyor mu?
Hayır.
Konuyla ilgili en fazla yanlış anlaşılan nokta bu. Ehliyet almak isteyen herkesin IQ testine girmesi şeklinde bir uygulama bulunmuyor.
Sürücü adayının sağlık raporu sürecinde hekim tarafından uzman değerlendirmesi gerektiren bir durum tespit edilmesi halinde aday ilgili uzmanlık alanına sevk edilebiliyor.
Ruh sağlığı açısından değerlendirme gereken durumlarda psikiyatri uzmanına sevk söz konusu olabiliyor. Psikiyatri uzmanının gerekli görmesi halinde ise zekâ testi yapılabiliyor.
Yani süreç:
Sağlık muayenesi → gerekli görülürse uzman hekime sevk → uzman gerekli görürse zekâ testi
şeklinde ilerleyebiliyor.
Bu nedenle “Artık ehliyet alacak herkese IQ testi yapılacak” şeklindeki ifadeler doğru değil.
IQ sonucu 79 ve altında çıkarsa ne olur?
Mevzuat kapsamında gerekli görülerek gerçekleştirilen zekâ testinin sonucunun 79 ve altında olması halinde sürücü belgesi verilmemesi öngörülüyor.
Bu hüküm yalnızca otomobil ehliyetiyle ilgili bir düzenleme olarak düşünülmemeli. Sürücü olabilmek için gerekli sağlık şartlarının değerlendirilmesinin bir parçası olarak uygulanıyor.
Ehliyet sağlık raporu nasıl alınıyor?
Sürücü belgesi başvurularında sağlık raporu süreci adayın sağlık durumunun değerlendirilmesiyle başlıyor.
Adayın beyan ettiği veya yapılan muayenede tespit edilen bir rahatsızlığın ileri inceleme gerektirmesi halinde ilgili uzman hekime sevk yapılabiliyor.
Dolayısıyla sürücü sağlık raporunun amacı yalnızca belge düzenlemek değil, kişinin güvenli şekilde araç kullanmasına engel oluşturabilecek sağlık durumlarının değerlendirilmesini sağlamak.
IQ 79 düzenlemesi yeni mi?
Hayır.
Bugün yeniden tartışılan IQ sınırı yeni getirilen bir ehliyet şartı değil. Konuya ilişkin düzenleme uzun süredir mevzuatta bulunuyor.
Bu nedenle sosyal medyada görülen “Ehliyette yeni dönem başladı, artık IQ testi yapılacak” benzeri başlıkları dikkatli değerlendirmek gerekiyor.
Asıl önemli ayrım şu:
Her sürücü adayına IQ testi yapılmıyor. Test, sağlık değerlendirmesi sonucunda gerekli görülmesi halinde gündeme geliyor.
Mevcut ehliyeti olanlar IQ testine çağrılacak mı?
Düzenlemenin yeniden gündeme gelmesi, mevcut sürücü belgesi sahiplerinin topluca IQ testine çağrılacağı anlamına gelmiyor.
Sürücülerin sağlık yeterliliğinin değerlendirilmesini gerektiren özel durumlar ayrı olmak üzere, mevcut sistem bütün ehliyet sahiplerine genel ve rutin bir IQ testi uygulanması şeklinde işlemiyor.
Ehliyet adayları açısından ne değişti?
Konunun yeniden gündeme gelmesi nedeniyle sürücü adaylarının yeni bir sınav veya IQ testi zorunluluğu geldiğini düşünmesine gerek yok.
Ehliyet alma sürecindeki teorik eğitim, e-sınav, direksiyon eğitimi ve direksiyon sınavı süreçleri devam ediyor. Sağlık raporu ise sürücü belgesi alabilmek için gerekli şartlardan biri olmayı sürdürüyor.
Uğur Sürücü Kursu olarak B, A1 ve A2 sınıfı sürücü belgesi eğitimlerinde adaylarımızın yalnızca sınavlara hazırlanmasına değil, başvurudan sürücü belgesinin alınmasına kadar geçen süreç hakkında doğru ve güncel bilgiye ulaşmasına da önem veriyoruz.
Buca’da sürücü kursu araştırırken özellikle sosyal medyada yayılan yeni ehliyet düzenlemeleriyle ilgili bilgilerin resmî kaynaklardan doğrulanmasına dikkat edilmesini öneriyoruz.
Kısacası: IQ 79 ve altına ilişkin ehliyet şartı yeni değil ve her sürücü adayına IQ testi uygulanmıyor. Test ancak sağlık değerlendirmesi sonucunda gerekli görülmesi halinde gündeme gelebiliyor.
